Menu Corina Schwingruber Ilić and Nikola Ilić: Masters of Tragicomedy
Nieuws
Corina Schwingruber Ilić and Nikola Ilić: Masters of Tragicomedy

Corina Schwingruber Ilić and Nikola Ilić: Masters of Tragicomedy

Op een koude ochtend in de kerstvakantie, spreken we via FaceTime met Nikola en Corina die dan in Servië zijn. Terwijl hun Servische huis gerenoveerd wordt en hun baby Cléo meebabbelt op hun schoot, praten we over het werk van de succesvolle makers. Het koppel spreekt open over het filmproces van films als ‘All Inclusive’, ‘Rakijada’, ‘Baggern’ en ‘Kod Ćoška’, maar ook over films die er in de toekomst aankomen.

1. Corina Schwingruber Ilić ; 2. Nikola Ilić

Samenwerking: van een romantische ontmoeting tot totale horror

Je zou verwachten dat twee filmmakers elkaar leren kennen op de set, tijdens de filmacademie of via gemeenschappelijke collega’s. Niets van het bovenstaande was het geval bij Nikola en Corina. ’We ontmoetten elkaar veertien jaar geleden in een bar in Belgrado. Erg old school. Destijds werkte ik in een oude boekwinkel en Corina deed een uitwisseling als fine arts student.’ Corina lacht: ’Ik volgde lessen over media en ik zei tegen hem dat ik misschien wel de enige was in Belgrado met een camera. We spraken over het samen maken van een film.’ Nikola kwam snel met een idee: ’In Servië brengt het geluk als je een schoorsteenveger ziet. Ik wilde graag een film maken over schoorsteenvegers over de hele wereld, die ik samen zou brengen met beelden van de daken. Ik denk nog steeds dat dat een goed idee is, maar we hebben het nooit uitgewerkt.’

Sinds ze elkaar kennen, spreken ze elke dag over mogelijke filmplannen. Samenwerken was echter niet gelijk een succes en dat is nog subtiel uitgedrukt. ’Het maakproces van onze eerste film ‘Kod Ćoška’ (‘Down at the Corner’) was totale horror. We deden co-cinematography en co-directing. Dat resulteerde in flinke ruzies. Om de film en onze relatie te redden, besloten we op verschillende momenten te filmen: de een in de ochtend en de ander in de middag. Aan het eind van het filmproces waren we bang dat het resultaat niet goed zou zijn. Het was in ieder geval duidelijk dat we dit nooit meer zo zouden doen. De film werd gelukkig wel op verschillende festivals vertoond, waaronder Go Short.’

Na ‘Kod Ćoška’ kregen beide filmmakers een residentie aangeboden in Egypte om daar allebei een eigen film te maken. ‘We stonden al in de startblokken, maar het was ontzettend chaotisch en niet veilig om te filmen,’ vertelt Corina. ‘We besloten dat het beter was om toch weer een nieuwe film met elkaar te maken. Nikola filmde buiten, terwijl ik binnen monteerde. Die duidelijke taakverdeling was geweldig. Het werkte. De toenmalige rolverdeling bestaat nog steeds.’

Tragicomedy en de hulp van een componerende vriendin

Hoe beschrijven de makers hun stijl? ‘Tragicomedy,’ zegt Nikola zonder twijfel. Als je meerdere films van Nikola en Corina in de filmzaal bekijkt, ontdek je dat ze hun publiek bij elke vertoning aan het lachen krijgen. Corina licht toe: ‘We laten onderwerpen graag op een toegankelijke manier zien en vinden het belangrijk dat kijkers plezier hebben tijdens het kijken. Muziek speelt daar een belangrijke rol in.’ De meeste muziek in hun films is gecomponeerd door Heidi Happy, Corina’s beste vriendin. ‘Zij is muzikant en componist. Tijdens het monteren vertellen we haar wat we zoeken, bijvoorbeeld een beetje heavy metal, een stuk met tango-muziek en een stuk met opera. Zij componeert dan iets en wij plaatsen het in de montage. We gaan gezamenlijk heen en weer tussen monteren en componeren totdat helemaal duidelijk is wat we willen. Aan het eind van dit proces gaat Heidi naar de studio waar ze het stuk speelt met de muzikanten.’

Een ander terugkerend element in hun films zijn de wijde, vaststaande camerabeelden. Die vaststaande beelden kunnen soms volledige scenes zijn. ‘Dit creëert een atmosferisch gevoel en dat definieert waarschijnlijk ook onze stijl. Tegelijkertijd denk ik dat we ons blijven ontwikkelen en nieuwe dingen blijven proberen met elke nieuwe film. Maar de tragicomedy blijft altijd,’ concludeert Nikola.

Gender en films (maken)

Het feit dat mannen de hoofdrol spelen in de meeste van hun films is toeval. ‘We zoeken naar interessante verhalen, niet naar een specifiek gender. Onze komende film heeft vrouwelijke hoofdpersonen en dat is net zo goed toeval.’ Hoe maakte Corina als vrouwelijke maker een film als ‘Baggern’ (‘Tons of Passion’) over mannen in de bouw? ‘Ik probeer mijn vrouw-zijn nooit te gebruiken als een voordeel, maar ik heb het gevoel dat het onbedoeld wel hielp in die situatie. De mannen in die omgeving praten waarschijnlijk meer open tegen een vrouw dan tegen een man over hun gevoelens voor machines. Ze nemen de tijd om dingen uit te leggen en dat werkt goed op de camera. ‘Baggern’ zou ongetwijfeld een andere film zijn geweest als Nikola het had geregisseerd.’

Tekst gaat verder onder de film stills. 

1. All Inclusive; 2. Baggern; 3. Just Another Day; 4. Kod Ćoška

Tien ideeën per dag

De makers zoeken altijd naar mooie verhalen, maar hoe vinden ze die? ‘Nikola heeft tien ideeën per dag, net als ik. Hij praat er alleen wat meer over, haha! We lopen met open ogen en oren door de stad en we zien daar elke dag nieuwe, mogelijke films.’ Helaas kun je geen tien plannen per dag uitwerken. ‘We ontwikkelen de plannen die het maanden of jaren overleven in onze hoofden. Dat was bijvoorbeeld het geval met ‘All Inclusive’. Het kostte zo’n vijf jaar om het idee te ontwikkelen vanaf het moment dat ik het bedacht. Ik had die tijd vooral nodig om te beslissen in welke vorm de film gegoten zou worden.’

Als de makers met een filmproces beginnen, zoeken ze budget. ‘Dat kost tijd. Soms starten we met filmen voordat we financiering geregeld hebben, maar daar moet je selectief in zijn. Onze observerende manier van films maken kost immers tijd en geduld.’ Nikola laat weten dat hij een film niet op een andere manier zou kunnen maken. ‘We houden allebei van het observeren van verhalen die dichtbij ons staan. Niets zetten we in scene. Onze films worden geboren in de postproductie.’

Toekomst

Op dit moment werken de twee aan verschillende documentaires. Het grootste project is een film die helemaal niet bedoeld was als film. Het is ook nog eens hun eerste feature, over Nikola’s moeder. ‘Toen zijn moeder acht jaar geleden kanker kreeg, wilde ze graag gefilmd worden. Nikola filmde haar en ze maakten het tot een persoonlijk project. Plots werd ze beter, maar ze zijn blijven filmen.’ ‘Tijdens het filmen, realiseerden we ons dat dit materiaal de potentie had om een ‘echte film’ te worden,’ aldus Nikola. ‘De film gaat over universele thema’s; de verantwoordelijkheid die je neemt voor jouw leven en dat van je ouders, beslissingen maken en migratie. Nu we alles gefilmd hebben, beseffen we ons dat het ook over eenzaamheid gaat. Mijn moeder is eenzaam en zij deelt dat gevoel met vele anderen.’ ‘My three women and I’ (werktitel) staat gepland voor herfst 2020.

Mooie fouten en uitdagingen

Corina en Nikola werken hard aan hun succesvolle portfolio. Het kan lijken alsof zij nooit fouten maken, maar dat zal niet waar zijn. Toch? Corina lacht: ‘Mijn grootste blunder was de dag dat ik vergat om mijn geluid aan te zetten. Ik werkte als cameravrouw voor een andere filmmaker en die fout voelde natuurlijk vreselijk. Nu check ik mijn geluidsopname altijd heel goed tijdens een draaidag.’ Met het vorderen van de jaren, kreeg ze meer zelfvertrouwen. In het begin kon ze nog wel nerveus zijn voordat ze ging filmen. ‘In de eerste jaren deed ik mijn camera nooit uit. Ik was bang dat ik niet genoeg materiaal zou hebben. Later leerde ik dat er altijd een nieuwe scene komt. Het levert niets op als ik mij daar zorgen over maak. Ik kan mijn energie beter steken in het maken van een zo goed mogelijke scene wanneer de camera eenmaal draait.’

Nikola leert ook nog elke dag. ‘Voordat ik filmmaker werd, deed ik veel aan fotografie. Daarom beweeg ik mijn camera vanuit mijn intuïtie snel als er iets aan de andere kant van de ruimte gebeurt. Zo werk je nu eenmaal als fotograaf, maar als filmmaker heb je daar weinig aan. Ik blijf leren dat ik het rustig aan moet doen.’ Beide makers geven aan dat tijd tegenwoordig hun grootste uitdaging is. ‘Als observerende filmmakers moeten we geduld hebben en we kunnen makkelijk een paar dagen verliezen waarin er niets spannends gebeurt. Dat is nu moeilijker omdat onze tijd schaarser is.’

 

Interview: Wieneke van Koppen